Herinneringen van G. van Laar uit Gortel, 1889-1980

Gerrit van Laar hielp van 1908 tot en met 1912 mee bij de opgravingen van professor J. H. Holwerda in grafheuvels bij Epe.

Gerrit was daardoor betrokken bij het begin van het modern wetenschappelijk bodem onderzoek in Nederland.

Gerrit wou later leraar worden maar het werken als schaapherder en landbouwer gingen in deze arme periode voor. Van Laar maakte de tijd mee van grote heide ontginningen, de verandering van het landschap en de leef gewoontes rond zijn geboorte plaats.

Op oudere leeftijd begon hij zijn herinneringen over de streek te beschrijven. Zij vormen nu samen een bijzonder interessant verhaal van een geschiedenis die ver achter ons ligt.

Gerrit van Laar, zoon van Kornelis van Laar en Willempje Berghuis woonde in Gortel.

Zijn belangstelling voor de geschiedenis werd gewekt door dat zijn vader op de hoek van de Gortelseweg en de Oranjeweg een kleine ijzeren kanonskogel vond bij het plaatsen van een paal in de wei.

De familie van Laar werkte in de bosbouw en landbouw. Gerrit wou leraar worden maar daar was geen geld voor.

Gerrit leidde de schaapskudde op de hei. De heidevelden lagen zonder onderbrekingen tot aan Arnhem.   

Ter gelegenheid van de inhuldiging van Koningin Wilhelmina in 1898 plantte Gerrit met andere leerlingen een herinneringsboom te Gortel. Op latere leeftijd heeft Gerrit de tekst verzorgt die bij de boom is geplaatst.

Het oranje huis zorgde voor vooruitging in Gortel. Zo werd de Oranjeweg op hun kosten aangelegd. Professor J. H. Holwerda kreeg opdracht van Wilhelmina grafheuvels te onderzoeken tussen Niersen en Epe. Meerdere bewoners van de streek waren gedurende de zomers van 1908 tot en met 1912 betrokken bij de opgravingen van Holwerda. Gerrit was daarbij de jongste opgraver.    

Gerrit van Laar trouwde met Gerritje van Limburg en woonde tot 1980 als landbouwer bij Emst.

Gerrit schreef over de streekhistorie van zijn omgeving.

Hij kende het landschap en zijn bewoners zeer goed. Hij gaf advies over de ligging van grafheuvels en de celtic-fields in de monumenten commissie van de gemeente Epe.

Hij wist veel te vertellen over verschillende opgravingen van 1908 tot en met 1973 in zijn omgeving.

Hij bouwde een interessante geologische en archeologische verzameling op van vondsten uit zijn akkers.

Bijzonder was de vondst van prehistorische graankorrels uit een bosperceel naast zijn woning.

Hij onderhield kontakten met de Rijksuniversiteit Groningen, afdeling Archeologie.

Gerrit is altijd landbouwer gebleven.

In 1973 ontmoette ik Gerrit van Laar op zijn boerderij. Via de schuifdeur kwam ik langs een vrolijke blaffer, Fokkie genaamd in de keuken en vervolgens in de kamer waar Gerrit naast de kachel zat. Aan de zijkant was een boekenkast met een boek van professor Holwerda. Gerrit had een grote bijbel op een tafeltje naast zich liggen.

Eerst ging het over koetjes en kalfjes, het weer, de natuur en vervolgens over de geschiedenis van de streek. Ik hoorde vele verhalen van vroeger welke hij opgeschreven had.

Bijzonder was een oud verhaal over de Gortelsevloed, een plotselinge smeltwaterstroom op de bevroren bodem van het beekdal bij Schaveren.

Gerrit en zijn vrouw hadden veel betekend in het verzet tijdens de oorlogsjaren.  

De geologische en archeologische verzameling van Gerrit werd bij de koffie bekeken en beschreven.

Later verzorgde ik zijn tentoonstellingen te Zuuk, op de museumboerderij Hagendoornsplaatse en in Epe, de tentoonstelling in het oude gemeente huis.

Er ontstond vriendschap. Gerrit werd een opa voor mij.

Bijzonder was zijn begrafenis in 1980, waar meerde verzetsstrijders bij aanwezig waren.

Zij hadden duidelijk veel te vertellen maar waren net als Gerrit zwijgzaam.

Later heb ik enkele malen gelogeerd  in het bakhuis van de familie van Laar.

Het bakhuisje werd regelmatig verhuurt aan gasten

Velen kennen de gastvrijheid van deze familie en de bijzondere streek verhalen van Gerrit van Laar. 

Info:

Herinnering van Van Laar; 

https://www.ampt-epe.nl/

Nr. 40, 44, 63, 176, 177, 181, 187, 188, 194, 196, 197 en 204.

De geschiedenis van de Steenderbult en zijn bewoners;

https://hermanproper.wordpress.com/2016/07/28/the-steenderbult-a-home-that-points-the-way/&prev=search