Schapenwasplaats bij Emst

Landweer en schapenwasplaats op de middeleeuwse route

Door: C. van Baarle

Nabij Schaveren onder Epe vinden wij een landweer en een oude schapenwasplaats.

De stichting Mooi Gelderland heeft deze objecten op hun terrein zichtbaar gemaakt voor de wandelaar en gemarkeerd met een informatiepaneel.

Een landweer is een doorgaande aarden wal in het terrein, veelal met een gracht en omgeven van sleedoorns en hondsrozen. De landweer diende ter beveiliging van een landstreek.In oorlogstijd diende de landweer voor het tegenhouden van vijandelijke legers. In tijden van vrede diende het voor het keren van vee.

Op de inmiddels verdwenen middeleeuwse route tussen Epe en Niersen ligt een landweer. In die tijd sloot de landweer de oude route Epe – Niersen af, vlak voor de doorwaadbare plaats te Schaveren. Het woord Schaveren is afgeleid van Schaap-Voorde. Een voorde is een doorwaadbareplaats.  Deze landweer is in 1981 door mij ontdekt. De landweer bestaat uit een wal, greppel en wal. Evenwijdig hieraan op ca. 30 meter vinden wij hetzelfde verschijnsel. De landweer is zichtbaar over ca. 350 meter.  Op luchtfoto’s is de landweer verder te volgen en dan blijkt die een totale lengte van ca. 700 meter te hebben. De landweer legt een verbinding tussen twee voormalige moerasgebieden: het Pollenseveen en een veengebied in het Hanendorp.De landweer begrenst het gebied van akkers uit de middeleeuwen.

Bijzonder van de landweer is dat deze in het midden aansluit op een oud meertje ‘t Rengel genaamd. Dit meertje was vroeger bekend als schapenwasplaats en verder werd vroeger in het meertje vlas geroot. De landweer bij Schaveren is in zijn topografie met de sporen van karren bijzonder fraai te noemen.Eén landweer met vrijwel dezelfde kenmerken is gelegen twee kilometer ten noordwesten van de voorgaande landweer bij de Woesterberg. Dielandweer is gelegen op een oude marken grens.

Van het bestaan van deze landweren is tot op heden in oude archieven niets gevonden.Op de Veluwe liggen verder niet veel landweren. Een bekende landweer is gelegen bij Wolfheze van gemeente Renkum. Enkele landweren in Nederland zijn hersteld. Een voorbeeld van een fraai gerestaureerde landweer ligt bij Kesseleik, gemeente Helden in Limburg. Hier werd de langste landweer van Nederland in 2003en 2004 zichtbaar en beleefbaar gemaakt. De landweer te Schaveren kan na een gedeeltelijke restauratie en reconstructie een belangrijke educatieve en deels recreatieve functie vervullen.